Mediacja w obecnych czasach zyskuje coraz większą popularność. Jej zastosowanie znajdujemy w rozwiązywaniu kwestii spornych stron.

Naczelną zasadą mediacji jest jej dobrowolność zatem brak przymusu zewnętrznego. Każdy uczestnik postępowania może wyrazić chęć udziału w mediacji lub odmówić uczestnictwa. Organ administracyjny który odmawia przystąpienia do mediacji musi w postępowaniu uwzględnić zasadę polubownego rozstrzygnięcia kwestii spornych ( art. 13 k.p.a.). Należy zadać sobie zasadnicze pytanie czy warto z niej korzystać ? Dla stron , które są przychylne do polubownego załatwienia sprawy lub załagodzenia konfliktu jak najbardziej warto .

W prawie administracyjnym mamy unormowanie zasad korzystania z mediacji. Regulacja instytucji mediacji została ujęta Rozdziale 5a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Ustawodawca daje w ten sposób możliwość organom i instytucjom w pierwszej kolejności spróbowania ugodowego załatwienia sprawy.

Istotą zatem jest pojawienie się możliwości wypracowania takiego rozwiązania , które doprowadzi definitywnie do zadowalającego dla stron rozstrzygnięcia sprawy.

Specyfiką mediacji w prawie administracyjnym jest to, że może być zastosowana jeżeli pozwala jej na to charakter sprawy, ( art. 96a § 1 k.p.a.) zatem nie w każdej sytuacji. Niektóre postępowania ze względu na specyfikę lub ważność czy terminowość rozstrzygnięć nie odnajdują potrzeby skorzystania z instrumentu mediacji. Innym obwarowaniem jest brak chęci skorzystania z mediacji przez uczestników postępowania.

Celem mediacji w postępowaniu administracyjnym jest z godnie z kodeksem wyjaśnienie i rozważenie prawnych oraz faktycznych okoliczności, które dotyczą w sposób bezpośredni toczącego się postępowania ( art. 96a § 3 k.p.a.).

Ze względu na charakter podmiotowy uczestnikami mediacji może być strona, organy które prowadzą sprawę lub same strony postępowania ( art. 96a § 4 k.p.a.).

Obowiązkiem instytucji państwowej jest zawiadomienie strony o alternatywie przeprowadzenia mediacji. W zawiadomieniu takim organ informuje strony o możliwości wyrażenia zgody i wybrania mediatora w ciągu 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia ( art. 96b § 3 k.p.a.).

Jeżeli strony wyraziły zgodę na skorzystanie z mediacji organ wydaje postanowienie o skierowaniu danej sprawy do mediacji. Postanowienie zawiera dane mediatora wybranego przez strony i jest doręczane wszystkim uczestnikom postępowania (art. 96d k.p.a.). Sprawa skierowana do mediacji zostaje przez właściwy organ odroczona na okres 2 miesięcy w niektórych sytuacjach może zostać wydłużona na okres nie dłuższy niż miesiąc. Jeżeli w toku prowadzonej mediacji nie uda się osiągnąć stronom ugody w ustawowym okresie instytucja rozstrzyga sprawę na zasadach ogólnych . Zakończenie mediacji kończy się również postanowieniem.

W ustawie znajdujemy także katalog obowiązków mediatora. Zasadniczą cechą jest zachowanie bezstronności w prowadzonej mediacji. Mediator zapoznaje się ze sprawą otrzymuje od organu dane uczestników postępowania, akta sprawy. Mediator oraz wszyscy uczestnicy postepowania są zobligowani zachować w tajemnicy wszystkie dane sprawy. Należy pamiętać, że mediacja ma charakter poufny. Mediator z przeprowadzonej mediacji sporządza protokół. Elementarne informacje jakie powinny być zawarte w protokole zostały ujęte w art. 96 m k.p.a. tj. czas i miejsce prowadzonej mediacji, dane uczestników, adres i siedziba mediacji, ustalenia podjęte w toku mediacji, podpis mediatora i uczestników.

Organ administracji państwowej kończy sprawę zgodnie z ustaleniami przedstawionymi w protokole, jeżeli są one zgodne z obowiązującymi przepisami prawa ( art. 96n. k.p.a.).