INSTYTUCJA ZASIEDZENIA ( łać. usupatio)

W obszarze prawa materialnego wiele kontrowersji wzbudza społeczna wątpliwość własności rzeczy. Posiadanie rzeczy nie zawsze przypisuje nam status bycia jej właścicielem. Nie ulega wątpliwości , że właścicielem jest osoba która faktycznie włada rzeczą i posiada formalne uregulowanie.

Zasiedzenie jest terminem , który określa sposób nabycia danego prawa z powodu upływu czasu. W polskim prawie zasiedzenie występuje od XIII wieku wcześniej z terminologią zasiedzenia możemy się spotkać w prawie rzymskim. Nie bez znaczenia pozostaje fakt , że do 1 października 1990 r. nie można było nabyć własności przez zasiedzenie rzeczy należących do Skarbu Państwa.

Obecnie zasiedzenie znajduje swoją regulację prawną w rozdziale II ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – kodeks cywilny. Zasiedzieć można zarówno rzecz ruchomą jak również nieruchomość. Do nabycia własności w takiej formie wymagany jest nieprzerwany upływ czasu władania rzeczą.

Zasiedzenie nieruchomości

Nieruchomość można nabyć zarówno w dobrej jak i w złej wierze. Naczelnym wymogiem jest bycie posiadaczem samoistnym czyli traktować rzecz w taki sposób jakby była już naszą własnością. Definicja dobrej wiary oznacza nic innego jak usprawiedliwione błędne przeświadczenie w momencie posiadania , że jest się właścicielem.

Przykład 1:

Pan X formalnie jest właścicielem gruntu rolnego tj. w rubryce księgi wieczystej posiada status właściciela. Pan X wyjechał za granice pozostawiając nieruchomość, przestał się interesować swoją własnością. Pan Y przejął we władanie grunt, odprowadzał regularnie podatki, władał gruntem w sposób zgodny z jego przeznaczeniem. Może ubiegać się o status zasiedzenia po upływie wymaganego czasu i ubiegać się o nabycie własności.

Odmienną kwestią jest zasiedzenie w złej wierze. Osoba władająca rzeczą ma pełną świadomość , że nie jest właścicielem i nie przysługuje jej z tytułu władania żadne prawo. Zatem przejęcie rzeczy we władanie np. z powodu przestępstwa, kradzieży nie uczyni z nas jej właścicielem wręcz przeciwnie może przyciągnąć szerokie spektrum konsekwencji prawnych.

Ustanowione terminy zasiedzenia nieruchomości to 30 lat zasiedzenia w złej wierze i 20 lat zasiedzenia w dobrej wierze.

Zasiedzenie ruchomości

Ruchomość można nabyć tylko w dobrej wierze czyli władając rzeczą mamy przeświadczenie, że należy do nas. Zasiedzenie ruchomości nastąpi jeżeli posiadacz samoistny włada rzeczą nieprzerwanie przez 3 lata.

Dodatkowe warunki zasiedzenia:

Instytucja zasiedzenia jest bardzo pomocnym rozwiązaniem dla osoby która nie jest formalnie właścicielem rzecz, ale włada nią w sposób oczywisty w oznaczonym przez ustawę czasie.

Przykład 2:

Pan X zostawił samochód w garażu Panu Y, następnie wyjechał za granicę, przestał kontaktować się z panem Y. Samochód zarejestrowany był na Pana X zatem dowód rejestracyjny i inne dokumenty należały do Pana X. Po upływie 3 lat Pan Y może wnioskować o zasiedzenie w celu uregulowania formalności związanych z legalnym poruszania się pojazdem.

Jeżeli właścicielem rzeczy jest osoba niepełnoletnia to bieg terminu zasiedzenia liczy się po upływie 2 lat od osiągnięcia pełnoletności przez tą osobę. Takie samo zastosowanie terminu jest wobec osoby ubezwłasnowolnionej. Liczymy go po upływie 2 lat od ustanowienia takiej osobie przedstawiciela ustawowego.

Ubiegać się o własność w wyniku zasiedzenia możemy na wniosek złożony do sądu właściwego ze względu na położenie rzeczy. Sąd wzywa poprzez ogłoszenie inne osoby którym biegnie termin zasiedzenia. Jeżeli w ciągu 3 miesięcy nikt się nie zgłosi z roszczeniem sąd wydaje postanowienie na mocy którego nabywamy własność. Dokument ten daje nam podstawę ubiegania się o zamianę wpisu w księdze wieczystej.